مطالعه راهبردی محقق دانشگاه میبد: گامی بلند در «ارتقای بهره‌وری انرژی در صنعت آهن و فولاد ایران»

به گزارش روابط عمومی دانشگاه میبد، «دکتر محمدرضا زارع بنادکوکی»، دانشیار و عضو هیئت علمی گروه مهندسی صنایع دانشگاه میبد طی یک پژوهش مستقل در سال 2026 میلادی موفق شد، راهکارهایی عملی برای ارتقای بهره‌وری انرژی در صنعت آهن و فولاد ایران ارائه نماید و نتایج این پژوهش را بصورت مقاله‌ای در یکی از معتبرترین مجلات انتشارات بین‌المللی ELSEVIER به چاپ برساند که در زمره نشریات برتر جهان قرار دارد و دارای ضریب تأثیر 9/9 است.
در این پژوهش، به این نکته اشاره شده است که در سال‌های اخیر، ایران به دلیل توسعه صنعتی، با کمبود انرژی مواجه شده و صنایع انرژی‌بر، سهم قابل توجهی از مصرف انرژی کشور را به خود اختصاص داده‌اند. صنعت آهن و فولاد، یکی از زیربخش‌های صنعتی با بالاترین مصرف انرژی است. بهبود بهره‌وری و بهبود مصرف انرژی در تولید، یکی از راهکارهای اساسی برای کاهش مصرف انرژی در این بخش است. اجرای راهکارهای بهبود بهره‌وری انرژی معمولاً پرهزینه و زمان‌بر است و در صورت شناسایی و انتخاب صحیح، منجر به کاهش قابل توجه مصرف انرژی می‌شود. در این تحقیق، ابتدا با بررسی ادبیات موضوع و مشورت با متخصصان، با توجه به اتلاف انرژی در بخش تولید صنعت آهن و فولاد ایران، راهکارهای بهبود بهره‌وری انرژی و معیارهای مؤثر در ارزیابی این راهکارها شناسایی شده‌اند. برای محاسبه وزن معیارها، از روش آنتروپی شانون و TOPSIS فازی برای رتبه‌بندی راهکارها استفاده شده است. راهکارهای بهبود  بهره‌وری انرژی و معیارهای ارزیابی، شناسایی شدند. استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) برای رتبه‌بندی راهکارها، یکی از نوآوری‌های برجسته این مطالعه است.
نتایج این پژوهش نشان می‌دهد، ۵ معیار ارزیابی و ۳۰ راهکار برای بهبود بهره‌وری انرژی در صنعت آهن و فولاد ایران شناسایی و توسط کارشناسان تأیید شده است. تجزیه و تحلیل یافته‌ها نشان داد که معیار هزینه اجرای راهکارها، بالاترین وزن را داشته و راهکارهای «کنترل دما و کاهش هوای اضافی در کوره پیش‌گرمایش»، «جداسازی قراضه و فشرده‌سازی آن برای کاهش زمان ذوب» و همچنین «اجرای برنامه‌های مدیریت روشنایی در کارخانه» بالاترین اولویت را در اجرا در سطح کارخانه بر اساس معیارهای ارزیابی دارند. در ادامه، تحلیل حساسیت برای حفظ پایداری و استحکام رتبه‌بندی با توجه به تغییر وزن معیارها انجام شده است.
نشریه استراتژی های انرژی (Energy Strategies Reviews)، یکی از نشریات معتبر بین‌المللی است که مقاله اخیر دکتر محمدرضا زارع بنادکوکی را منتشر نموده است. این نشریه، توسط «انتشارات الزویر ELSEVIER» و در کشور هلند منتشر می‌شود. براساس، اطلاعات ثبت شده در پایگاه استنادی اسکاپوس، این نشریه، از میان ۱۰۰ نشریه حوزه انرژی، سیزدهمین نشریه برتر جهان، معرفی شده است.
دکتر محمدرضا زارع بنادکوکی، عضو هیئت علمی و دانشیار گروه مهندسی صنایع دانشگاه میبد است که کسب عنوان مدیر پژوهشگر برتر استان یزد در سال ۱۴۰۲، رتبه اوّل دانش‌آموختگان کارشناسی‌ارشد رشته مهندسی صنایع دانشگاه یزد در سال ۱۳۸۹، پژوهشگر برتر دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه یزد در حوزه دانشجویان کارشناسی‌ارشد در سال ۱۳۹۰، پژوهشگر برتر دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه یزد در حوزه دانشجویان دکتری در سال ۱۳۹۳، پژوهشگر برتر دستگاه‌های اجرایی استان یزد در سال ۱۳۹۲ و نیز، اجرای چندین طرح‌ پژوهشی با موضوعات مختلف، از جمله «تدوین طرح تجاری رصدخانه علم و فنّاوری در استان یزد»، تدوین سند راهبردی روابط بین‌الملل استان یزد و «تدوین فرصت‌های سرمایه‌گذاری منطبق بر اولویت‌های سند تحولی یزد پایدار» را در کارنامه دارد. دکتر زارع بنادکوکی، تاکنون، ۳۵ مستند پژوهشی را در پایگاه استنادی گوگل‌اسکالر به ثبت رسانده و براساس مباحث علم‌سنجی، شاخص هرش (H-index) ایشان ۸ است.
دانشگاه میبد در حوزه مهندسی صنایع، یکی از دانشگاه‌های پیشرو کشور محسوب می‌شود که با بهره‌گیری از اعضای هیئت علمی نخبه و پرتلاش خود، توانسته است، نقش مؤثری در زمینه ارتباط دانشگاه با صنعت و جامعه ایفا نماید.
لینک مقاله حاصل از این پژوهش:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2211467X26001239